Cà phê là một loại hạt rất đặc biệt, và khác biệt, có thể dễ dàng phân biệt cà phê nguyên chất và cà phê giả, bột cà phê thật với bột của các loại hạt ngũ cốc khác. Để bảo đảm cho sức khỏe và khẩu vị thưởng thức cà phê đích thực của chính bạn, bạn cần ghi nhớ vài chi tiết căn bản về thuộc tính của hạt cà phê rang rất khác với các loại hạt rang khác và bột của chúng:

Phân biệt trước khi pha (tức nhận biết bột cà phê nguyên chất)

Khối lượng (hoặc thể tích) của bột cà phê rang bao giờ cũng lớn hơn khối lượng (hoặc thể tích) của bột hạt đậu nành (đỗ tương) và bắp (ngô) rang

Hạt cà phê có một đặc điểm khác hẳn các loại hạt khác là khi rang lên đến 1 nhiệt độ nhất định sẽ nở lớn và thể tích tăng từ 1,5-2 lần và trọng lượng giảm từ 20-30%.

Cho nên, bột cà phê thật luôn luôn có khối lượng riêng thấp hơn bột các loại ngũ cốc khác và từ đó thể tích (hay khối lượng) của 1 kg bột cà phê luôn luôn lớn hơn thể tích của bột các loại ngũ cốc rang. Dựa vào đặc tính nầy bạn có thể phân biệt ngay từ lúc đầu, dù chưa cần phải mở bao bì ra. Nếu có điều kiện so sánh, bạn cầm trong tay trong 2 bịch 500g, bịch nào chứa cà phê, (hay chưa tỷ lệ bột cà phê nhiều) thì sẽ nhiều đầy hơn, to hơn, khối lượng bột chứa bên trong nhiều hơn nên chúng ta có cảm tưởng bịch cà phê nguyên chất nhẹ hơn.

Độ xốp của bột cà phê

Nhìn theo cảm quan, bột cà phê nguyên chất rất nhẹ, có độ xốp , tơi và rời. Bột của hạt ngũ cốc khác thường dính lại, ít tơi bong hơn. Nếu bạn có 1 bịch cà phê nguyên chất và một bịch cà phê giả, bạn mở 2 bịch ra, lấy 2 chén nước, múc 2 muỗng bột của 2 bịch đổ lên mặt nước. Bột cà phê nguyên chất xốp nhẹ, có khối lượng riêng thấp, nên có khuynh hướng nổi lên trên, còn bột của các hạt ngũ cốc khác có khối lượng riêng lớn hơn , nên chìm xuống nhanh hơn.

Ngoài ra, hạt cà phê rang rất giòn, có cấu trúc sợi cellulose đồng đều, dễ vỡ và vỡ đều trong cối xay, nên bột cà phê xay ra có độ xốp, mịn tương đối đồng đều. Trái lại các loại hạt đậu, bắp rang, khi xay bột độ mịn không đồng đều nên không có độ tơi xốp như bột cà phê nguyên chất.

Độ ẩm của bột cà phê

Bột cà phê thật ít ngậm nước, đọ ẩm của hạt cà phê thật sau khi rang khá thấp. Bột các loại ngũ cốc khác thường giữ nước và có độ ẩm cao hơn. Hơn nữa, do hạt đậu và bắp không có mùi thơm, nên khi nhà sản xuất trộn các loại hạt này vào hạt cà phê chắc chắn sẽ làm 1 động tác kèm theo, đó là phun hóa chất, hương liệu cà phê tổng hợp, nhân tạo vào trước khi xay ra bột.

Do đó, bột cà phê pha tạp, không nguyên chất có vẻ ẩm ướt, thậm chí vón cục khi được tẩm nhiều caramen tạo màu, khác hẳn với bột cà phê thật rất khô và tơi xốp.

Màu của bột cà phê

Khi rang đến nhiệt độ và thời gian thích hợp…bột cà phê có màu nâu đậm. (Nếu hạt cà phê rang chưa đến nhiệt độ và thời gian nổ lần 1 thì bột có màu vàng sáng vị chua, và mùi nồng). Hạt bắp rang để độn vào cà phê thường có màu đen đậm. Vì thế trong nghề làm cà phê người ta đơn giản gọi bắp rang là “màu”.

Do thói quen người tiêu dùng đòi hỏi ly cà phê phải có màu đen, nên “màu” (bên cạnh caramen và cả chất tạo màu hóa học) được dùng để nhuộm ly cà phê. Mặt khác, hạt các đậu nành rang và xay ra bột có màu nâu đậm đục, ngã vàng đục, hoàn toàn không giống màu nâu đậm của bột cà phê thật. Nếu bạn nhìn thấy bột trong 1 bịch chứa có màu nâu đậm ngả vàng, thể tích nhỏ, nhưng cầm nặng tay là tỷ lệ đậu nhiều. Bột có màu đen thui thể tích cũng nhỏ là có trộn nhiều bắp.

Mùi của bột cà phê

Nếu quen thuộc, bạn không khó để nhận ra mùi thơm rất dễ chịu, hấp dẫn và rất đặc trưng của bột cà phê thật. Nhiều người vẫn bị lầm lẫn và đánh giá cao mùi của hương liệu hóa học được tẩm vào đậu, bắp bởi vì họ ít có dịp ngửi mùi cà phê bột nguyên chất. Bắp và đậu nàng cũng có mùi hơi tanh, theo cảm quan, nếu tinh tế một chút, bạn có thể nhận thấy khi ngửi. Bột đậu nành có mùi gắt, hòa quyện với hương liệu bốc lên một mùi thơm nặng nề chứ không dịu dàng như mùi nguyên thủy của cà phê rang.

Phân biệt khi đang pha (nhận biết trạng thái của bột cà phê thật khi gặp nước sôi)

Đây là điểm mà bạn rất dễ dàng nhận biết để phân biệt chính xác cà phê nguyên chất với cà phê độn hay bột của các loại hạt ngũ cốc khác. Như đã nhận định, do hạt cà phê được cấu tạo bởi cấu trúc sợi celluose và chứa rất ít tinh bột, nên thuộc tính đặc biệt của bột cà phê rang là rất tơi xốp, và chứa nhiều khoang không khi bên trong do cấu trúc cao phân tử, các sợi cellulose bị bẻ gảy dưới tác động nhiệt trong quá trình rang …

Khi bạn chế nước sôi 100 độ C vào phin chứa cà phê thật, lập tức bột cà phê sẽ nở phồng lên, sủi bột mạnh, thậm chí tràn ra cả ngoài phin. Nếu sau khi cho vài muỗng bột (khoảng 20-25g) vào phin, bạn chế nước sôi vào mà thấy bột trong phin không nở phồng lên, trái lại còn bẹp xuống , lịm xuống và bốc mùi thơm thì bạn biết chắc chắn trong phin nầy có rất rất ít cà phê. Trái lại, trong loại bột nầy có tỷ lệ phần trăm rất nhiều bột của các loại hạt khác được tẩm hương liệu nhân tạo nồng độ cao.

Bột bắp, bột đậu rang khi gặp nước sôi trở nên dẻo, dính và xẹp xuống do các loại ngũ cốc luôn có chứa nhiều tinh bột. Trái lại cà phê được cấu tạo bởi các hợp chất cao phân tử cellulose, chứa rất ít tinh bột. Quá trình rang hạt cà phê nở lớn, bên trong tạo ra các khoang không khí, gặp nước sôi, không khí bên trong nở lớn, làm sủi bọt bột cà phê và khiến bột cà phê thật trào lên trong phin. Đây là một hiện tượng rất dễ nhận ra.

Phân biệt sau khi pha (nhận biết nước của ly cà phê thật)

Màu của nước cà phê

Cà phê là một loại hạt khá kỳ lạ. Dù bạn rang nó đến nhiệt độ cao bao nhiêu, thời gian lâu bao nhiêu, và cháy gần thành than, rồi bạn xay ra bột và pha thành ly cà phê, thì màu nước của nó cũng không hề có màu đen thui, đen đục và đen đậm như thường nhìn thấy các ly cà phê ở phần lớn các quán.

Ly cà phê thật luôn có màu nâu từ cánh gián đến nâu đậm, khi cho đá vào sẽ có màu nâu hổ phách, một màu nâu rất trong trẻo. Để ra ánh nắng, nhìn ly cà phê đá có màu nâu sáng.

Độ sánh của nước cà phê

Khi pha, nước của ly cà phê thật có độ sánh hầu như không đáng kể. Trái với cà phê độn, nước của bắp và đậu rang vốn chứa nhiều tinh bột nên sẽ rất sánh, sánh đến dẻo quẹo. Các bà nội trợ vẫn hay dùng bột bắp trong nhà bếp vì tính chất này. Một số người tiêu dùng còn tự hào rằng mình là người hiểu biết về cà phê, cho rằng, ly cà phê ngon thì nước trong ly cà phê phải kẹo kẹo, bám trên thành ly và phải “ôm đá” và viên đá trong ly cà phê phải có màu nâu do nước cà phê song sánh, dẻo kẹo bám lấy đá. Nhưng điều đó chính là bằng chứng cho thấy trong ly cà phê ấy chỉ có rất ít cà phê mà toàn đậu nành rang. Đậu nành rang chứa nhiều tinh bột hiển nhiên là rất “ôm đá”. Cà phê thật không sánh dẻo và không “ôm đá”.

Mùi thơm của ly cà phê pha

Cà phê bột lẫn cà phê pha có một mùi thơm rất đặc trưng, rất quyến rũ. Tuy nhiên đây có thể là điểm bạn rất khó phân biệt nhất. Có thể nói bạn chỉ có thể phân biệt được mùi của ly cà phê nguyên chất với mùi của hương liệu hóa học khi bạn đã nhiều lần và thường xuyên uống cà phê nguyên chất. Nhiều loại cà phê bột điều đã được tẩm hương liệu. Hương thơm đích thực và nguyên thủy của cà phê không nồng nực, không thô bạo, không mạnh mẽ, nhưng dịu dàng, lưu luyến, thanh cao, tinh tế và sâu lắng, đôi lúc làm ngây ngất người yêu cà phê… Thật khó diễn tả, nhưng nếu quen với mùi cà phê nguyên chất bạn sẽ phát hiện ra mùi hóa chất tuy giả khá giống mùi cà phê nhưng vẫn là giả tạo, vẫn mang hương vị gay gắt, tuy mạnh mẽ, dai dẵng nhưng thô thiển và gây cảm giác nặng nề, không giống như mùi thanh cao của chính hạt cà phê đích thực…

Vị của cà phê

Cà phê khi rang với thời gian đủ và đạt đến nhiệt độ thích hợp sẽ cho chúng ta ly cà phê có vị đắng thanh xen lẫn vị chua nhẹ nhàng, rất tinh tế do yếu tố của các thành phần acid ẩn chứa đằng sau của vị đắng trong hạt cà phê. Thật ra, các giống cà phê ngon nhất trên thế giới thuộc dòng Arabica, có giá trị thưởng thức và giá trị thương phẩm hàng đầu đều có hậu vị chua thanh rất quyến rũ hòa quyện tinh tế với vị đắng tự nhiên. Tuy nhiên, do nhận thức không đúng, do truyền thống và do thói quen không thích đáng, phần lớn người Việt không nghĩ rằng cà phê có vị chua. Thậm chí một số không chịu chấp nhận một thuộc tính cố hữu, tuyệt vời của cà phê hảo hạng, đó là vị chua thanh quyến rũ của nó. Để đáp ứng với yêu cầu và thị hiếu về khẩu vị trái ngược lại với thiên nhiên, với tự nhiên nầy của người tiêu dùng, một số nhà sản xuất đã cố gắng làm cho cà phê mất đi vị chua thanh vốn có của nó bằng cách tẩm vào bột cà phê các loại hóa chất tạo đắng có gốc kháng sinh. Hậu quả, ly cà phê thường có vị đắng nhân tạo, tiêu diệt hẳn vị chua thanh quyến rũ của cà phê. Bạn nên tránh xu hướng đi tìm và nghiện vị đắng không tự nhiên đó, vì nó sẽ phá hủy khẩu vị chân chính của bạn về mùi vị đích thực của cà phê. Nhiều người được phục vụ “cà phê đậu nành” nhiều ngày nhiều tháng nên đã quen với vị đậm lè của đậu nành rang, e rằng sẽ chê cà phê nguyên chất không đậm đà. Thật ra, cà phê nguyên chất rất đậm đà hương vị, nhưng do khẩu vị cà phê của chúng ta đã bị phá hủy dữ dội. Chính khẩu vị uống cà phê đậm đặc từ đậu rang của chúng ta cũng đã được huấn luyện và xây dựng từ nhiều chục năm nay. Điều đó cho thấy khẩu vị có thể được điều chỉnh. Nếu hiểu biết các thuộc tính của cà phê, bạn sẽ không khăng khăng đòi ly nước đen thui, đậm lè, đắng ngắt của bột đậu rang cháy khét tẩm đủ mọi loại hương liệu bốc mùi thơm nồng nực. Bạn sẽ tự chọn cho mình khẩu vị đúng.

Bọt của cà phê

Bản thân nước pha cà phê khi đánh lên với đường cũng tạo ra 1 ít bọt màu nâu sáng trông rất đẹp. Nhưng có 1 số người tiêu dùng ngộ nhận và yêu cầu quá đáng về ly cà phê phải có bọt đẹp. Để đáp ứng đòi hỏi của khách hàng hầu giữ khách và thu lợi nhuận, một số nhà sản xuất cho chất tẩy rửa bề mặt vào cà phê để tạo bọt. Vậy, bạn cũng cần biết cách phân biệt hai thứ bọt này. Nếu bọt mỏng tanh, có óng ánh màu cầu vồng, đánh lên đầy cả ly và rất lâu tan nhìn ly cà phê có vẻ khá đẹp thì chắc chắn đấy là bọt xà bông. Bọt cà phê tiêu biểu khá đồng đều về kích cỡ, đục hơn và trông “dày” hơn, nhưng mau xẹp xuống.

PHÂN BIỆT CUỐI CÙNG, RẤT THỰC TIỂN, LÀ TRẢI NGHIỆM CỦA CHÍNH BẠN

Cuối cùng, rất thực tiển, là chính bạn, vào 1 ngày đẹp trời nào đó , bạn hãy bỏ chút thì giờ ra tiệm bán cà phê hạt đã rang mua vài lạng cà phê mộc. Khi mua bạn cần xem xét kỹ đó là cà phê hạt rang nguyên chất, mộc mạc, không trộn hạt gì khác và không tẩm các phụ gia nào khác. Mua xong, bạn nhờ xay ra bột. Đem về, sáng hôm sau, bạn tự tay, khoan thai, pha 1 ly cà phê. Pha xong, bạn đến ngồi 1 chỗ tỉnh lặng, bình yên. Trong cái không gian yên lành và tinh anh của buổi sáng, với tâm hồn thanh tịnh, bạn ngồi đó từ từ uống từng ngụm nhỏ cà phê nóng, nguyên chất… Rồi bạn sẽ biết cà phê đích thực là gì…. Đây là cách tốt nhất để mếm biết hương vị tinh khiết của cà phê.

Bạn có phải là người yêu cà phê không? Bạn có thích khám phá sự thật không? Và bạn quan tâm đến việc phân biệt 1 người uống cà phê lành mạnh?

Cà phê Sâm Ngọc Linh | Nguồn: Y5Cafe

Như thế nào là một ly cà phê ngon?

Sạch, tươi kết hợp với sự cân bằng của hương thơm dịu nhẹ, vị chua, đắng cùng với vị ngọt tự nhiên chính là yếu tố quan trọng để tạo nên một tách cà phê thơm ngon. Tùy vào sở thích của mỗi người mà chúng ta thưởng thức và đánh giá cái ngon với cường độ cũng như các vị khác nhau.

Không gì tuyệt vời bằng thưởng thưởng 1 tách cà phê nguyên chất và cảm nhận được các hương vị tuyệt vời của nó. Đối với những người sống và làm việc với cà phê mỗi ngày, cà phê ngon phải xuất phát từ một nguồn nguyên liệu chất lượng, những mùa vụ thành công đến quy trình sơ chế tỉ mỉ và đúng kỹ thuật, đặc biệt nhất đó là quá trình rang cà phê sẽ giúp bạn khơi dậy những hương vị sẵn có trong hạt. Muốn biết được hương vị thật sự có trong ly cà phê mà bạn đang uống hàng ngày thì đừng bỏ qua những thông tin hữu ích mà chúng tôi chia sẻ trong bài viết này.

Có những gu uống cà phê nào?

Mỗi người có mỗi phong cách thưởng thức cà phê khác nhau, cho nên gu dùng cà phê tùy thuộc vào từng người. Mỗi người có một định nghĩa riêng cho bản thân của mình khi thưởng thức. Có người chọn cho mình loại cà phê truyền thống, loại này thì thường có vị đậm đà, người hiểu biết hơn, quan tâm đến sức khỏe của mình thì dùng cà phê nguyên chất không pha trộn, những người sành điệu ngày nay xem cà phê là một nghệ thuật, với họ thưởng thức cà phê đã nâng lên một đẳng cấp cao hơn.

Cà phê phối trộn hay còn được gọi là cà phê tẩm, là một thức uống ngoài cà phê ra, người rang cà phê sẽ cho thêm bơ thực vật, rượu hay nước mắm,…vào để tạo thêm hương vị béo ngậy, mùi hương đặc trưng. Hiện nay, ở Việt Nam, kiểu thưởng thức cà phê này chiếm đến 80-85% thị trường.

Cà phê mộc hay còn được gọi là cà phê nguyên chất, số lượng thưởng thức loại cà phê này chỉ chiếm 15%. Đây là cách thưởng thức cà phê thuần là cà phê. Một sự thật mà bạn cần biết đó là rất ít người Việt Nam và ngay cả chủ quán cũng không chuyên nghiệp cũng chưa chắc đã có kiến thức để phân biệt được hai loại này. Chỉ có được tận mắt trải nghiệm thực tế quan sát và nhận được chia sẻ về quá trình làm cà phê thì mới có thể hiểu, phân biệt và lựa chọn cho mình loại cà phê thơm ngon.

Chỉ cần được trải nghiệm thực tế qua quan sát và có chia sẻ về quá trình làm cà phê chỉ một lần, bất cứ ai cũng sẽ hiểu, phân biệt và lựa chọn được cà phê ngon cho mình.

Hạt cà phê ngon, chất lượng phải hội tụ những yếu tố

Một hạt cà phê chất lượng phải hội tụ đủ các yếu tố đặc biệt về hương và vị. Được chia thành 5 nhóm chính sau: Về độ ngọt (sweetness), chua (acidity), đắng (bitter), đậm đà (mouthfeel) và hương thơm (flavor).

Các chuyên gia hay những thực khách rất sành về cà phê họ đánh giá một ly cà phê ngon không hề khó. Dối với họ cà phê thơm ngon là khi một ly cà phê cân bằng đầy đủ các yếu tố: Ngọt, chua, đắng, đậm đà và hương thơm.

1. Vị ngọt của cà phê

Đường (sucrose và glucose, alcohols, glycols cùng một số amino acids), chiếm đến 6% – 9% trọng lượng trong hạt cà phê nhân. Vị ngọt sẽ dễ cảm nhận trước nhất ở nơi đầu lưỡi khi bạn thưởng thức cà phê nguyên chất. Để có thể trải nghiệm được rõ nhất, thực khách có thể trải nghiệm với cà phê pha bằng phương pháp pour-over (cà phê giấy lọc) như aeropress, kalita, chemex, melita, ..

Vậy làm thế nào để hạt cà phê giữ được vị ngọt, ngoài giống cà phê ra nếu nhìn dưới góc độ sản xuất thì phải đảm bảo từ hai khâu quan trọng: Thu hái trái chín và sơ chế đúng phương pháp, đây là cả một công việc khó khăn để hương vị cà phê ngon hơn.

2. Vị đắng của cà phê nguyên chất xuất phát từ đâu?

Nhiều người cho rằng cà phê là phải có vị đắng mà hầu hết không hiểu vị đắng của cà phê đến từ đâu và vì sao? Vì vậy mà nhiều quán đã tạo ra vị đắng bằng cách rang cà phê hạt rất đậm. Cà phê có hương vị đắng bởi Caffeine là một trong những thành phần tạo nên vị đắng trong cà phê (10%, bên cạnh đó thì có 1 chất khác là Trigonelline).

3.Vị chua của cà phê như thế nào, bạn có cảm nhận được không?

Nếu như bạn không phải là một Barista chuyên nghiệp thì việc đánh giá vị chua xuất phát từ hạt cà phê là rất khó. Tùy vào loại cà phê sẽ có vị chua khác nhau. Có những loại vị chua dễ chịu hay được nhắc đến như chua của cam, chanh, blueberries, strawberries… nhưng đều có hậu vị ngọt cực dễ chịu. Và khi nói đến vị chua, người ta sẽ nhắc đến Arabica là loại cà phê có hàm lượng Acidity nhiều hơn hẳn so với Robusta. Vị chua, hiện chưa phải là hương vị yêu thích ở Việt Nam nhưng vẫn có nhiều người thích vị này.

4. Đậm đà

Sự sánh quyện của nước cà phê chính là thuật ngữ đậm đà. Không phải cà phê đậm đà là ngon hơn còn loãng hơn là dở hơn. Ngon hay dở tùy thuộc vào gu thưởng thức của mỗi người và được lựa chọn bằng phương pháp pha chế hay loại hạt pha như thế nào? Các Barista trên thế giới luôn đánh giá cao cà phê có vị chua (Acidity) với hương thơm (Flavor) hơn cà phê có vị đậm đắng.

5. Hương thơm của cà phê ngon, nguyên chất như thế nào?

Mùi hương trong cà phê rất phong phú, có đến hơn 800 mùi vị từ nhiều giống Arabica khác nhau. Lấy ví dụ như cà phê Arabica Cầu Đất, khi thưởng thức, bạn sẽ dễ dàng bắt gặp mùi của trái cây hay hương Chocolate tự nhiên.

Nếu như tinh ý, bạn sẽ nhận thấy hương vị cà phê dễ nhận ra nhất ở các giai đoạn khác nhau:

• Ngay sau khi xay hạt cà phê ra thành bột.
• Sau khi pha chế  thì mùi hương sẽ thoang thoảng qua dung dịch cà phê.
• Còn khi thưởng thức thì bạn sẽ nghe mùi hương này sau khi uống một ngụm cà phê, được xem là dư vị của cà phê.

Thưởng thức ly cà phê ngon chỉ khi bạn chọn đúng loại mình thích. Có người thích uống cà phê nguyên chất, có người thích uống cà phê được pha trộn với một số thành phần khác.

Café Sâm Ngọc Linh | Nguồn: rangcaphe.vn